Nina Juzwa

GMACH SIEDZIBY ORKIESTRY NARODOWEJ NOSPR W KATOWICACH
PROJEKT: KONIOR STUDIO, 2014

Katowice są stolicą byłego, największego w Polsce regionu przemysłowego, obecnie miasto jest w fazie transformacji. Obiekt siedziby Narodowej Orkiestry Symfonicznej Polskiego Radia NOSPR stał się ważny dla wizerunku powstającej strefy kultury, oraz ważnym elementem transformacji miasta poprzemysłowego.

Konkurs architektoniczny na gmach NOSPR-u, ogłoszony w 2008 roku wygrała pracownia Konior Studio, która w dorobku miała już inny obiekt muzyczny tzw. Symfonię – rozbudowę budynku Akademii Muzycznej.

Nowy gmach – siedziba Narodowej Orkiestry Polskiego Radia powstał na terenach: dawnego placu drzewnego zamkniętej obecnie kopalni, w bliskim sąsiedztwie terenu uniwersyteckiego, słynnego katowickiego Spodka, hali widowiskowo-sportowej (1971) przeszklonych pawilonów nowo powstałego muzeum i powstającego centrum kongresowego.

 Siedziba orkiestry, budynek na planie prostokąta o geometrii bardzo prostej, formie pozbawionej wyraźnie wyodrębnionej elewacji frontowej i braku widocznego wejścia jest jednak architekturą wyraźnie wyróżniającą się z otoczenia. Obiekt nie posiada klasycznych odniesień, jednakowoż wpisuje się w architekturę Katowic.

Elewacje tworzą wysokie, w nieregularnym rytmie, pocięte szklane prześwity, ograniczone pionowymi ścianami o czerwonawej ceglanej fakturze. Wyższe „pudło” Sali koncertowej sali jest mało z zewnątrz widoczne, jedynie bardzo delikatnie sugeruje, że obiekt w swoim wnętrzu kryje salę – salę piękną o charakterystyce wyrazistej - jak perła w koronie.

Koncepcję dośrodkową rzutu akcentują pomieszczenie funkcji towarzyszących wokół ścian zewnętrznych. Otaczając salę zamkniętą w przestrzeni pomieszczeń holu głównego i foyer, pomieszczeń małej gastronomii i innych wzbogacających ofertę obiektu. W tym zewnętrznym ciągu mieści się także sala kameralna dla 300 osób.

W holu wejściowym o jasnym modernistycznym rysunku widocznie wyróżnione jest główne wejście do audytorium. Kontrast gładkich, białych ścian holu i surowego wystroju przestrzeni dużego audytorium wydaje się być jest jednym z elementów tajemnicy piękna tego obiektu.

Zarówno mała jak i duża sala ( 1800 osób) posiadają wnętrze wykończone drewnem, które wzbogaca charakterystyczną urodę wnętrza Sali. W swoim ogólnym rysunku, audytorium ukształtowane jest nieco podobnie do sali Filharmonii Berlińskiej Scharouna. Scena w znacznej części otoczona jest widownią. Balkony zwiększają widoczność a także urodę Sali. Ich nieregularnie zakrzywione płaszczyzny oddziałują pochyleniem płaszczyzn i wypukłością drewna o dwu kolorach. Wrażenie jest dla widza jednoznacznie pozytywne – wielokrotnie podkreślana zarówno dobra akustyka, słyszalności jak i widzialności, podkreślają krytycy muzyczni[1]. Jakość przestrzeni muzycznej potwierdzają także słuchacze, czyli tzw. publiczność . Projektant osiągnął w odczuciu widza także inny bardzo istotny efekt - pomimo ogromu sali, ma się wrażenie kameralności jej wnętrza.

Powstaniu nowego obiektu towarzyszy stworzenie nowej przestrzeni publicznej, w części jest to uporządkowanie dawnych terenów przemysłowych w części stworzenie nowej przestrzeni zielonej dla mieszkańców.

Współczesna rzeczywistość w architekturze jawi się jako wielość maksymalnie zróżnicowanych potrzeb społeczeństwa, dążących do zmienności, która ma różny wymiar. Także zapis przestrzeni dąży do swobodnej interpretacji aktywności, wyrażających się w różnorodności koncepcji architektonicznych. W architekturze, koncepcja jest ściśle związana z nadrzędna ideą stojącą szczytu procesu projektowego, tworzy spójność architektoniczną budynku To koncepcja a nie forma jest tym co odróżnia architekturę od zwykłego budownictwa. Bernard Tschumi [2] twierdzi też, ze nie ma architektury bez kontekstu. Dzieło architektury jest zawsze w miejscu określonym, w lokalizacji określonej geograficznie , albo w kontekście zdefiniowanym historycznie, kulturowo, lub ekonomicznie. I nie jest to wyłącznie rezultatem wizualnego odbioru jakości obiektu. Koncepcja może w różnym stopniu odpowiadać wprowadzeniu zawartości programowej czyli koncepcja nie musi odpowiadać treści zawartej w obiekcie. Koncepcja architektoniczna może wyprzedzać wprowadzenie treści programowej, aczkolwiek to treść programowa potwierdza powszechnie akceptowaną wagę obiektu, bowiem nie ma przestrzeni architektonicznej bez tego, co dzieje się w obiekcie. Takim założeniom odpowiada architektura siedziby NOSPR w Katowicach.

 

[1] „Dotknąć muzyki. Opowieść o powstawaniu siedziby Narodowej Orkiestry Symfonicznej Polskiego Radia w Katowicach”, opr. zbior., red. T. Malkowski, M. Szczelina, Wyd. UM Katowice,2014

[2] Bernard Tscumi „Event Cities 3; Concept vs. Context vs. Content”, MIT Press, London 2005